Ẩm thực Hà giang có rất nhiều món ngon vô cùng phong phu và đa dạng như thắng dền ,rêu nướng….không thể không nhắc đến món cháo ấu tẩu.Món cháo ấu tẩu đã làm say lòng không biết bao nhiêu du khách khi đã thưởng thức qua nó.Món cháo ấu tẩu được làm từ củ ấu tẩu,củ ấu tẩu thường mọc ở vùng núi cao, khí hậu lạnh. Theo như y học củ ấu tẩu có vị hơi cay, tính nóng, có tác dụng giải cảm rất tốt. Từ rất lâu người Mông đã dùng củ ấu tẩu ngâm xoa bóp chân ,tay mỗi khi đau nhức hoặc chữa cảm gió rất hiệu quả. Bát cháo ấu tẩu ban đầu chỉ  biết đến như món cháo dùng để giải cảm của đồng bào dân tộc Mông.Mãi đến sau này, người dân Hà Giang thêm một số gia vị, phụ gia khác, nấu thành món cháo “đặc sản” của xứ sở mờ sương, ăn ngon miệng lạ lùng.

Về cơ bản củ ẩu tấu rất độc, muốn giảm bớt độc tính của nó phải có bí quyết. Chọn gạo tẻ,gạo nếp được trồng trên nương của đồng bào dân tộc, chân giò của lợn ninh trong 4 tiếng… qua một số công đoạn chế biến rất phức tạp mới có được bát cháo ấu tẩu hoàn hảo. Ngâm kỹ ấu tẩu trong nước vo gạo một đêm, rửa sạch đem ninh với chân giò cho tới khi mềm,khi đó củ ấu tẩu sẽ bở tơi thành thứ bột đặc sền sệt. Bột củ ấu tẩu được nấu lẫn gạo nếp được trồng trên nương của đồng bào dân tộc và nước dùng ninh từ chân giò lợn. Cuối cùng khi bắc ra đập thêm một quả trứng gà, cho thêm ớt, tiêu, hành, rau mùi và tía tô tăng thêm tác dụng giải cảm và làm cho bát cháo thêm thơm và ngon hơn.

củ ấu tẩu
Củ ấu tẩu

Cháo sau khi nấu xong có màu sắc nâu đậm, nhìn giống bát cháo lòng của người miền xuôi, vị bùi, béo và thơm của củ ấu càng làm cho bát cháo thêm đặc biệt và ngon hơn. Vì là vị thuốc nên cháo mang  đặc trưng vị đắng như củ tam thất. Tuy nhiên cái đắng hòa quyện cùng miếng ấu tẩu bùi, dẻo, quyện với cái ngọt của nước xương ninh và vị thơm của tiêu, rau mùi và tía tô và vị ngậy của trứng đọng lại thành hương thơm, vị ngọt ngào trong cổ, tạo cảm giác lạ miệng và hấp dẫn.

Món cháo ấu tẩu và chân giò lợn
Món cháo ấu tẩu và chân giò lợn

Món cháo ấu tẩu thì mùa nào cũng có nhưng đặc biệt chỉ bán vào buổi tối. Bởi lẽ theo kinh nghiệm của những người dân ở đây cháo có tác dụng tốt nhất khi qua giấc ngủ đêm sáng dậy sẽ có sức khỏe tốt hơn. Với nhiều người dân ở thị xã vùng cao này món cháo ấu tẩu là món ăn đêm thường nhật mà ai cũng ăn khi đêm đến. Mỗi tối khi nhà nhà lên đèn cũng là lúc hàng cháo ấu tẩu trở nên tấp nập khách ra vào hơn.Các quán ấu tẩu thường có các bác lớn tuổi đến để ăn cháo để bồi bổ xương cốt,cũng có thể là khách đi chơi khuya, hoặc là dân buôn bán tứ xứ…nhưng dù là đối tượng nào bát cháo ấu tẩu cũng như vị thuốc thần giúp xoa tan mệt nhọc của một ngày để có một giấc ngủ sâu và khoan khoái hơn,để chuẩn bị cho những công việc vào sáng sớm hôm sau.